22.04.2022 9:40

Katalog nowych ulg dla przedsiębiorców w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)

Artykuł sponsorowany stworzony przy współpracy z zewnętrznym partnerem.

Najwięcej zmian w przepisach podatkowych wprowadzonych w 2022 r. pojawiło się w podatku PIT. Doszło nie tylko do zwiększenia kwoty wolnej i podwyższenia pierwszego progu skali podatkowej, ale wprowadzono również szereg ulg dla przedsiębiorców.

Sposób rozliczenia ulgi 

Ulga podatkowa to jedna z metod kształtowania zachowań podatników w taki sposób, aby realizowali oni cele i założenia ustawodawcy dzięki osiąganym korzyściom finansowym. Tym samym zmiany te wskazują obszary, które powinny być szczególnie potraktowane przez podatników poprzez skierowanie tam posiadanych środków finansowych albo podejmowanie decyzji nastawionych na ich rozwój. Ma to szczególne znaczenie dla przedsiębiorców, gdyż może wpływać na kierunki rozwoju takich podmiotów.

Ulga stanowi zmniejszenie obciążenia podatkowego wynikającego z ustaw podatkowych i może być w praktyce stosowana na jeden z trzech sposobów: jako zmniejszenie podstawy opodatkowania, modyfikacja stawki podatku lub odliczenie od kwoty podatku do zapłaty. Nowe ulgi, które wprowadzono z początkiem 2022 r., polegają wyłącznie na obniżeniu podstawy opodatkowania. W konsekwencji ich skutek finansowy dla podatnika w ujęciu wartościowym stanowi iloczyn stawki podatku i odliczonej kwoty ulgi. Oznacza to paradoksalnie, że im wyższa jest stawka podatku, tym większa motywacja do zastosowania określonej ulgi.

Większość z wprowadzonych rozwiązań pozwala zmniejszyć kwotę dochodu nie w trakcie roku podatkowego, co skutkować mogłoby zmniejszeniem płaconych zaliczek na podatek, ale dopiero przy złożeniu deklaracji rocznej. Prowadzić to będzie to powstawania nadpłat podatku dochodowego i ich ewentualny zwrot może wiązać się z podejmowaniem przez organy podatkowe czynności mających na celu weryfikację zasadności zastosowania takiej ulgi. Nie jest to korzystne dla podatników, gdyż w praktyce kredytują oni fiskusa, aż do momentu zwrotu nadpłaty podatku. 

Należy przy tym pamiętać, że ulga stanowi odstępstwo od zasady, jaką jest obowiązek zapłaty podatku. 

W przepisach podatkowych przyjmuje się, że wykładnia wszelkich wyjątków musi mieć charakter ścisły, nierozszerzający. Dla podatnika oznacza to konieczność bardzo szczegółowej weryfikacji, czy w danym przypadku spełnia on warunki do zastosowania ulgi – radzi dr Krzysztof Biernacki, ekspert podatkowy PITax.pl Łatwe podatki. 

Z kolei wykładnia taka umożliwia organom podatkowym kwestionowanie rozliczeń w przypadku niespełniania nawet drobnych warunków związanych z prawem do ich zastosowania.  

Katalog ulg w podatku PIT 

Zawarte poniżej zestawienie ulg oparte jest na systematyce ustawy. Pierwsza z nich jest tzw. ulga na nowy produkt, inaczej określana też jako ulga na prototyp. Całość regulacji poświęconej temu rozwiązaniu zawarto w art. 26ga Ustawy o PIT, gdzie ustęp pierwszy tego artykułu wskazuje, że podatnik może odliczyć od podstawy obliczenia podatku kwotę stanowiącą 30% sumy kosztów produkcji próbnej nowego produktu i wprowadzenia na rynek nowego produktu, przy czym wysokość odliczenia nie może w roku podatkowym przekroczyć 10% dochodu osiągniętego z tej działalności. W kolejnych fragmentach tego artykułu ustawodawca w sposób bardzo szczegółowy definiuje pojęcie produktu, produkcji próbnej oraz wprowadzenia na rynek nowego produktu. Co więcej, wymienione zostały enumeratywnie również rodzaje kosztów, które podlegałyby odliczeniu. Taka metoda, oparta na bardzo szczegółowym opisaniu przesłanek do zastosowania ulgi, skutkować może w praktyce trudnością w ich spełnieniu przez podatników.

W podobny sposób ustawodawca zdefiniował ulgę związaną ze zwiększeniem sprzedaży produktów. W artykule 26gb Ustawy o PIT wskazano, że podatnik odlicza od podstawy obliczenia podatku koszty uzyskania przychodów poniesione w celu zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów do wysokości dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym z pozarolniczej działalności gospodarczej, nie więcej jednak niż 1 milion zł w roku podatkowym. W odróżnieniu od poprzedniej ulgi, w tym przypadku odliczenie jest limitowane kwotowo, a nie procentowo w relacji do poniesionych przez podatnika kosztów. Co więcej, warto zwrócić uwagę, że o ile przy uldze na nowy produkt przepisy wskazują na możliwość odliczenia, o tyle przy tej uldze ustawodawca stwierdza w sposób kategoryczny, że podatnik „odlicza”, a nie, że „może odliczyć”. Czy to oznacza, że brak takiego odliczenia oznaczać będzie nieprawidłowe rozliczenie PIT? Czy to tylko błąd przy tworzeniu przepisów?

Początek 2022 r. przyniósł bardzo szeroko zdefiniowaną ulgę na wspieranie sportu, kultury i edukacji. Nowy przepis art. 26ha Ustawy o PIT umożliwia podatnikowi odliczenie od podstawy obliczenia podatku kwotę stanowiącą 50% kosztów uzyskania przychodów poniesionych na działalność:

  1. sportową,
  2. kulturalną w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
  3. wspierającą szkolnictwo wyższe i naukę.

Maksymalna kwota odliczenia nie może jednak przekraczać dochodu uzyskanego przez podatnika w roku, kiedy dochodzi do odliczenia. Oznacza to, że w ocenie ustawodawcy podatnik cały swój zysk może przeznaczyć na wspominanie powyżej cele i wówczas nie zapłaci żadnego podatku.  

Podobną w swojej funkcji ulgą jest tzw. ulga na zabytki. Treść art. 26hb ustawy o PIT pozwala odliczyć od dochodu do opodatkowania szereg wydatków, takich jak:

  1. poniesione w roku podatkowym na wpłaty na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni mieszkaniowej utworzony, zgodnie z odrębnymi przepisami, dla zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w ewidencji zabytków;
  2. poniesione w roku podatkowym na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane w zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków, lub znajdującym się ewidencji zabytków;
  3. na odpłatne nabycie zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub udziału w takim zabytku, pod warunkiem, że podatnik na nabytą nieruchomość poniósł wydatek, o którym mowa w pkt 2 powyżej.

Przy tej uldze maksymalna kwota odliczenia uzależniona jest od rodzaju wydatku i wynosi:

  1. 50% wydatków udokumentowanych dowodem wpłaty na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni mieszkaniowej, lub zaświadczeniem o wysokości wpłat w roku podatkowym wystawionym przez wspólnotę mieszkaniową, lub spółdzielnię mieszkaniową;
  2. 50% wydatków udokumentowanych fakturą wystawioną przez podatnika podatku od towarów i usług niekorzystającego ze zwolnienia od tego podatku, powiększonych o kwotę podatku od towarów i usług, o ile podatek ten nie został odliczony na podstawie ustawy o podatku od towarów i usług;
  3. w przypadku nabycia zabytku nieruchomego będzie to iloczyn kwoty 500 zł i liczby metrów kwadratowych powierzchni użytkowej tego zabytku, nie więcej jednak niż 500 000 zł na wszystkie wydatki poniesione z tego tytułu.

Jak widać, celem tej ulgi jest zwiększenie strumienia środków pieniężnych na nabywanie, utrzymanie lub remonty nieruchomości zabytkowych w Polsce. 

W podatku PIT ustawodawca zachęca do dokonywania inwestycji w tzw. alternatywne spółki inwestycyjne. Zgodnie bowiem z art. 26hc podatnik może odliczyć od podstawy obliczenia podatku kwotę stanowiącą 50% wydatków poniesionych na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) w alternatywnej spółce inwestycyjnej lub spółce kapitałowej, w której alternatywna spółka inwestycyjna ma określoną wartość udziałów lub akcji. Przy czym wysokość odliczenia nie może przekroczyć kwoty 250 tys. zł rocznie na wszystkie tego typu inwestycje. Pojęcie oraz funkcjonowanie alternatywnych spółek inwestycyjnych regulowane jest przepisami o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Celem z kolei takich podmiotów jest przede wszystkim zdobywanie środków, które przeznaczane są na inwestycje zarówno o charakterze finansowym, jak i rzeczowym (np. nabycie nieruchomości).

Ostatnią z katalogu ulg jest tzw. ulga na terminal płatniczy. Rozwiązanie to ma promować bezgotówkowe płatności, gdyż zgodnie z art. 26hd Ustawy o PIT podatnik może odliczyć od dochodu wydatki na nabycie terminala płatniczego oraz wydatki związane z obsługą transakcji płatniczych przy użyciu terminala płatniczego poniesione w roku podatkowym, w którym rozpoczął przyjmowanie płatności przy użyciu terminala płatniczego, i w roku następującym po tym roku. Ulgi te są limitowe i wahają się od 1000 zł do 2500 zł, w zależności od rodzaju podatnika. Ulga ta ma istotne znaczenie zwłaszcza dla tych przedsiębiorców, którzy muszą w 2022 r. posiadać terminale płatnicze zintegrowane z kasami fiskalnymi on-line, gdyż taki obowiązek pojawia się w związku z nowelizacją przepisów zarówno Prawa przedsiębiorców, jak i ustawy o podatku od towarów i usług (VAT).

Podsumowanie 

Wprowadzenie szeregu nowych ulg wydawać się może korzystnym rozwiązaniem dla przedsiębiorców. W praktyce jednak należy zwrócić uwagę na następujące rodzaje ryzyka, które się z tym wiążą – radzi dr Krzysztof Biernacki, ekspert podatkowy PITax.pl Łatwe podatki:

  • Pamiętać należy o konieczności szczegółowej weryfikacji, czy spełniamy warunki do ulgi. Prawo do zastosowania ulgi, rozumianej jako wyjątek od ogólnej zasady opodatkowania dochodów, nie może być interpretowany rozszerzająco.
  • Ulga może być rozliczana wyłącznie w deklaracji rocznej. Co więcej, podatnik nie ma prawa do jej zastosowania, jeżeli wydatki poniesione w ramach ulgi zostały mu w jakikolwiek sposób zrekompensowane (np. dotacją, dofinansowaniem itp.).
  • Ulgi są ograniczone kwotowo lub procentowo. W przypadku tej drugiej grupy może się okazać, że podatnik ma zbyt niskie dochody, aby efektywnie sfinansować poprzez ulgę swoje działania.

Podsumowując, warto się zastanowić i skalkulować, czy w danym przypadku rzeczywiście zastosowanie ulgi będzie opłacalne finansowo i czy nie będzie rodziło dodatkowych problemów przy prowadzeniu działalności gospodarczej.